Categories
Columns

Filosofische vragen

In het stuk ‘Filosofie’ heb ik uitgelegd dat filosofie te maken heeft met het vragen, en vooral het doorvragen. Hier wil ik een paar voorbeelden geven van wat er zoal bevraagd wordt in de filosofie. Ik zal dit doen aan de hand van mijn top 3 van filosofische vragen. Het zijn juist deze vragen geworden omdat ze naar mijn idee hele vertrouwde concepten bevragen. Deze top drie is:

1. Wat is kennis?
2. Wat is een zelf?
3. Wat is betekenis?

De eerste vraag gaat over de aard van kennis. Nu voert het natuurlijk te ver om hier in een paar regels het hele spectrum aan theoriën te bespreken. Daarom beperk ik me hier tot één heel centraal probleem, het inductieprobleem van Hume. Hume stelt dat er een fundamenteel probleem is met kennis die is gebaseerd op waarneming. Het meest bekende voorbeeld is de onderzoeker die na het zien van 999.999 witte zwanen concludeert dat alle zwanen wit zijn. Het probleem hier is dat niets maar dan ook niets uitsluit dat de volgende zwaan die hij ziet een zwarte zwaan is. De stelling alle zwanen zijn wit kan dus niet gelden als kennis. Aan kennis stellen we namelijk hogere eisen. Zij moet, bij voorkeur, eeuwig waar blijven. U zou toch ook alleen maar meedoen aan een risicovolle ruimtereis als die gebaseerd is op (technologische) kennis.

De tweede vraag gaat over de aard van het zelf. Veel mensen hebben het idee dat er zoiets is als een zelf. Dit zou een onveranderlijk iets zijn dat de persoon uitmaakt. Wanneer de filosoof, of iemand anders, echter op zoek gaat naar het zelf dan blijkt het onvindbaar. In ons innerlijke leven, dat bestaat uit gedachten en gevoelens, kunnen we eindeloos zoeken maar we vinden er geen zelf. We vinden er een verzameling van (tijdelijke) meningen, gevoelens en herinneringen, maar iets als een zelf?

De vraag naar de betekenis van betekenis is de hekkesluiter uit mijn top 3. Om het probleem van betekenis duidelijk te maken kunt u eens proberen om de betekenis van het woord te spel te geven. U zou kunnen stellen dat een spel een activiteit is die wordt gedaan voor het plezier. Onmiddellijk dient zich dan de vraag aan of werken, wat men ook voor zijn plezier kan doen, dan niet ook een spel is. U zou dan kunnen stellen dat men een spel voor het plezier doet en met twee of meerdere mensen. Dan is het spel patience een tegenvoorbeeld, dat speelt men in zijn eentje. Dit spel van definities bedenken en tegenvoorbeelden geven kan eindeloos doorgaan. De betekenis van het woord spel is dus niet te vangen in een lijst van essentiële kenmerken van het begrip spel. En dit geldt voor veel meer begrippen.

Dit stuk is te kort om de antwoorden op de vragen ook weer te geven, maar ze zijn er wel. Het mooiste zijn echter niet de antwoorden, maar de verrassing die de vragen teweeg brengt.

TIP : bekijk ook eens deze site over de grootste uitdaging van deze tijd, namelijk je leven zin geven in een wereld die geen zin meer lijkt te bieden.

By Jasper

Jasper studeerde filosofie in Groningen. Sinds 2008 schrijft hij columns, gewoon om zijn pen te proberen. Hij wordt wel eens de nieuwe Martin Bril genoemd. Ook bij Jasper is het alledaagse terug te vinden. Zijn columns verschijnen ook op dumpjekunst.nl en eerder bij kvk netwerk, cnv zelfstandigen en snelafstuderen.nl. Een thema dat in veel columns op één of andere manier terugkomt, is de onttovering van zijn wereld.