Categories
Columns

Juridisering

Weet u nog wat goed en kwaad is? Waarschijnlijk weet u beter wat legaal is en wat niet, wat rechtens is en wat niet, en wat er in de wet staat en wat niet. Het is ook veel praktischer om te weten wat er in de wet staat dan te weten wat goed of kwaad is. Wanneer u immers bedacht heeft dat iets goed is en het blijkt volgens de wet strafbaar of onjuist, dan zit u mooi met de gebakken peren. De rechter zal het u kwalijk nemen dat u het recht in eigen handen heeft genomen. Dat Balkenende roept dat we onze eigen verantwoordelijkheid moeten nemen zal een weinig overtuigend verweer vormen. Dus blijven we ons richten op de wet.

Het nadeel van die wet is echter dat er altijd mazen in zullen zitten. De wet probeert situaties te beschrijven die voor kunnen komen en verbindt daar gevolgen aan. Situaties, oftewel de werkelijkheid, zijn niet zo makkelijk te vangen in definities. Een simpel en bekend voorbeeld komt van Wittgenstein. Hij gaf als voorbeeld dat het onmogelijk is om het begrip ‘spel’ te definiëren. Probeert u het maar en u krijgt van mij een fles wijn als het u lukt.

De volgende ontwikkeling lijkt plausibel. Er worden wetten gemaakt, maar die wetten werken niet optimaal. De burger krijgt hier tabak van en erkent de wet niet meer. De burger richt volkstribunalen op. Zo gaat het vooralsnog niet. Om recht te kunnen spreken dient men gestudeerd te hebben en die grenzen worden goed bewaakt, ‘boundary work’ heet dat. Daarmee wordt bedoeld dat een scheidslijn, in dit gevallen tussen rechtsprekers en leken, in stand wordt gehouden. Burgers mogen geen mensen veroordelen (ook niet in volkstribunalen) en burgers mogen geen artikelen publiceren in wetenschappelijke tijdschriften. Een andere vorm van boundary work is het bekende lobbyen, voor meer rechters bijvoorbeeld.

Niet dat het zo erg is dat die grenzen bestaan, maar wanneer de relatie met goed en kwaad ook bij hun die aan de andere kant van de grens staan aan het verdwijnen is, is er reden tot zorg. Zoals ik zei weet u als burger waarschijnlijk beter wat er in de wet staat dan wat goed en kwaad is. Eenzelfde ontwikkeling is gaande bij rechtmakend en rechtsprekend Nederland. Die zijn namelijk steeds meer gericht op wat er in hogere wetgeving staat. Internationale verdragen en de Europese Unie maken van dat soort hogere wetgeving. En hoe hoger de wetgever is, hoe verder deze van de concrete situatie afstaat. En toch bent u de sigaar als u het recht in eigen hand neemt.

By Jasper

Jasper studeerde filosofie in Groningen. Sinds 2008 schrijft hij columns, gewoon om zijn pen te proberen. Hij wordt wel eens de nieuwe Martin Bril genoemd. Ook bij Jasper is het alledaagse terug te vinden. Zijn columns verschijnen ook op dumpjekunst.nl en eerder bij kvk netwerk, cnv zelfstandigen en snelafstuderen.nl. Een thema dat in veel columns op één of andere manier terugkomt, is de onttovering van zijn wereld.