Categories
Columns

Sneeuw

Het noorden van Nederland heeft een gedaanteverwisseling ondergaan. Een dikke laag sneeuw heeft het landschap onherkenbaar veranderd. Daar waar het eerst nog groen was, is het nu witter dan wit en ook het plaveisel is verdwenen onder steeds zwarter wordend wit. Je zou je zo in een andere streek kunnen wanen. Dat gebeurt echter niet. Hoe anders het er ook uit ziet, je weet je in dezelfde streek als altijd en ervaart geen unheimische gevoelens of desoriëntatie.

Je zou kunnen stellen dat de geest van de plek hetzelfde blijft. De geest van de plek, ook wel genius loci, genoemd, was in de Romeinse mythologie een geest die een plek beschermde. Tegenwoordig wordt het begrip gebruikt om de atmosfeer van een plek aan te geven. In de architectuur wordt het ook gebruikt als een leidend principe. Te realiseren gebouwen zouden moeten aansluiten bij de genius loci van een plaats. Met de invoering van het begrip geest van de plek ontstaan natuurlijk wel de nodige moeilijkheden. In plaats van een ongrijpbare entiteit te introduceren om een gelijk blijvende gewaarwording te verklaren zou je veel beter kunnen veronderstellen dat er iets in de mens gelijk blijft.

In de mens blijft er maar weinig gelijk. In de loop der jaren wordt een groot deel van de cellen afgebroken en vervangen. Je zou zelfs de vraag kunnen stellen of je nog wel hetzelfde bent als een jaar of tien geleden. En toch heb je niet het gevoel dat je iemand anders bent, of in de loop der tijd in een ander lichaam bent geplaatst. En ook hier zou je een gelijk blijvende entiteit als de geest kunnen invoeren om die gelijk blijvende ervaring te duiden. En ook daarmee ontstaan weer de nodige moeilijkheden. Daar wist Descartes alles van.

Je zult maar filosoof zijn, hoor ik je zeggen, dan kun je niet eens meer van de sneeuw genieten zonder dat het de meest diepzinnige gedachten oproept. Dat is niet helemaal waar. Natuurlijk kan een sneeuwvlok een gedachte opwekken welke op haar beurt nieuwe gedachten oproept en uiteindelijk als een sneeuwbal met donderende vaart de helling afrollen, maar die helling houdt een keer op of de sneeuwbal breekt en dan kan ook de filosoof gewoon genieten, puur genieten, van het nieuwe landschap dat toch vertrouwd voelt.

By Jasper

Jasper studeerde filosofie in Groningen. Sinds 2008 schrijft hij columns, gewoon om zijn pen te proberen. Hij wordt wel eens de nieuwe Martin Bril genoemd. Ook bij Jasper is het alledaagse terug te vinden. Zijn columns verschijnen ook op dumpjekunst.nl en eerder bij kvk netwerk, cnv zelfstandigen en snelafstuderen.nl. Een thema dat in veel columns op één of andere manier terugkomt, is de onttovering van zijn wereld.