Categorieën
Columns

Filosofie

Regelmatig krijg ik de vraag voorgelegd ‘wat is filosofie?’ Welnu, de filosofie is goed te vergelijken met het kind dat voortdurend vragen stelt. Het is niet moeilijk om een voorbeeld te bedenken want iedereen kent die vragen. Een voorbeeld:

Kind “Mam, wie brengt de post rond?”
Moeder “Dat doet de postbode.”
Kind “Waarom doet de postbode dat?”
Moeder “Omdat dat zijn werk is”
Kind “Waarom werkt ie dan?”
Moeder “Iedereen moet werken”
Kind “Waarom?”

U kunt zich voorstellen dat deze dialoog eindeloos doorgaat. Hoe verder het kind doorvraagt, hoe moeilijker het voor de moeder zal zijn om antwoord te geven. Waarom moet iedereen eigenlijk werken? En hoe is die stelling te rijmen met kinderen die (nog) niet hoeven te werken? Blijkbaar zijn er uitzonderingen bedacht op de regel dat iedereen moet werken. Hoe zit het dan met die uitzonderingen, welke regels gelden daarvoor? Enzovoort, enzovoort.

De filosofie stelt ook voortdurend vragen. Het verschil met kinderen is dat een kind de vragen stelt om voor het eerst een begrip te ontwikkelen van de wereld terwijl de filosofie de vragen juist stelt om het huidige begrip van de wereld aan de kaak te stellen. Met de wereld bedoel ik hier eigenlijk alles. Bijvoorbeeld hoe de natuurwetten in elkaar zitten, de wetten van een land en welke wetten iemand zichzelf oplegt.

Een ander verschil met kinderen is dat de filosofie op een gestructureerde manier te werk gaat. Hier speelt de logica een belangrijke rol. De rol van logica is echter betrekkelijk omdat ook deze tak van de filosofie geen eeuwige waarheden kent. De stelling ‘één plus één is twee’ is bijvoorbeeld een waarheid waar serieus aan getwijfeld zou kunnen worden.

Uit de betrekkelijkheid van het voorbeeld met de simpele som blijkt nog een eigenschap van de filosofie. De filosofie lijkt alles te relativeren zonder een antwoord te geven. Als één en één geen twee meer is, wat is dan nog wel waar?! In andere woorden, de filosofie doorziet alles. Maar, is dan de kritiek, als je alles doorziet, dan zie je eigenlijk niets. Een analogie. Het glas van uw woonkamerraam is transparant zodat u er doorheen kunt kijken. Die transparantie heeft dus een functie. Als ook de tuin erachter transparant zou zijn zou u alsnog niets zien. Daarom is het noodzakelijk dat de filosofie toch antwoorden geeft, al zijn dat vaak maar tijdelijke standpunten. Wie alles doorziet, ziet niets schreef C.S. Lewis al.

Ten slotte, eigenlijk is mijn antwoord op de vraag wat filosofie is ook maar een tijdelijk standpunt. Filosofie is immers geen filosofie als ze ook zichzelf niet oneindig zou bevragen! Dit is een verschil met andere wetenschappen. Die hebben een vastomlijnd domein waarin ze onderzoek verrichten. Daarom is de filosofie ook het mooiste om te doen!

TIP : bekijk ook eens deze site over de grootste uitdaging van deze tijd, namelijk je leven zin geven in een wereld die geen zin meer lijkt te bieden.

Door Jasper

Jasper studeerde filosofie in Groningen. Sinds 2008 schrijft hij columns, gewoon om zijn pen te proberen. Hij wordt wel eens de nieuwe Martin Bril genoemd. Ook bij Jasper is het alledaagse terug te vinden. Zijn columns verschijnen ook op dumpjekunst.nl en eerder bij kvk netwerk, cnv zelfstandigen en snelafstuderen.nl. Een thema dat in veel columns op één of andere manier terugkomt, is de onttovering van zijn wereld.