Categorieën
Columns

Stratier

Onze Vlaamse zuiderburen hebben een prachtig woord voor een straathond. Honden waarvan het ras niet meer te herleiden is worden stratiers genoemd. Deze tekst is eveneens een bastaard, een hybride. De zinnen zijn verzameld langs de kant van de straat. In dit geval op de laatste dag van Noorderzon 2013. Van passerende mensen is telkens een flard van een gesprek opgeschreven. Vaak lukt het net om één zin goed te verstaan voordat ze buiten bereik raken. Met deze verzameling zinnen die onderling geen enkel verband hebben, heb ik een dialoog gemaakt.

J: Harry!
H: Hé Jacob.
J: Waar heb je zin in, een ijsje?
H: Ik heb nog drie weken.
J: Blauw water?
H: Bijna afgelopen.
J: Daar kan ik echt van genieten.
H: Ik dacht ik wacht nog even een jaartje.
J: Wel in de zon he?
H: Ik zou gisteren eigenlijk al.
J: I do that.
H: Steeds onzekerder.
J: Hahahaha, ik ook binnenkort.
H: Hou op!
J: Doe niets.
H: Je weet gewoon, dit komt verkeerd over.
J: Trek je het nog? Ga maar even zitten.
H: Het is ook nog eens niet heel leuk.
J: Dat is heel grappig want dan kunnen ze op elkaar.
H: Er is een verschil tussen kennen en kunnen.
J: Iemand creatief dood maken heet dat.
H: Zometeen wil ik hem niet meer vasthouden.
J: Ik ben tenminste zo verstandig om mijn vingers niet tussen de mixer te doen.
H: Wat willen jullie dan?
J: Je hebt toch een tasje, doe het daar maar in.
H: Hij is geen dokter.
J: Hij lijkt er wel op.
H: Dat slaat nergens op.
J: Wat sta je mooi op de poster!
H: Tuurlijk niet.
J: [J]ij moet gewoon rust nemen.
H: Dat wel.
J: Kom je om etenstijd, half zes, zes uur.
H: Racist.
J: Tot zoooo.

Noorderplantsoen, Groningen
Festival Noorderzon 2013

Categorieën
Columns

Relaties

Een relatie beginnen is niet zo moeilijk, een relatie houden is de uitdaging. Net als andere zonen onthoud ik de dingen die vader zegt. Tot groot vermaak van medeleerlingen en een godsdienstleraar herhaalde ik eens zijn uitspraak over auto’s waar je toch ook eerst een proefrit mee maakt alvorens je tot de koop overgaat. Zijn stelling over relaties draag ik al lang met me mee. Het kleurde mijn wereld, bepaalde de uitdaging. Die uitdaging ben ik net als de filosoof des vaderlands René Gude meer dan eens aangegaan en inmiddels ben ik op andere gedachten gekomen.

Een relatie beginnen is inderdaad niet zo moeilijk. Er zijn zelfs Casanova Bootcamps om onbekwame mannen in te wijden in de edele kunst van het versieren. Het is het tweede stuk van de lijfspreuk waar ik mijn twijfels over heb. Elke relatie kun je namelijk net zo lang laten duren als je wilt, het hangt er maar net van af hoeveel je bereid bent te geven en te nemen. Mits je natuurlijk weet wat je moet geven en nemen, maar dat is een kennisprobleem.

Een relatie beëindigen is pas moeilijk. Daar ligt nog eens een uitdaging. Binnen een bondgenootschap van twee geliefden zijn er altijd wel problemen. Wie gaat wat geven en wie wat voor lief nemen? Maar problemen geven het leven wel een duidelijke richting want problemen zijn er om op te lossen. Ze zijn vaak concreet genoeg om te vertalen in duidelijke oplossingen waar je aan kunt werken. Stap je uit het verbond dan liggen er alleen maar kansen en die zijn lang niet zo dwingend als problemen. Kansen komen met duizenden tegelijk en er is geen directe noodzaak om ze te grijpen. Dat geeft veel onzekerheid, veel meer dan de problemen die al zo vertrouwd voelden. Dat maakt een relatie beëindigen vele malen moeilijker dan eentje houden.

Dat geldt voor mij tenminste. Ik geloof dat daar mijn uitdaging ligt, om de ander los te laten. Leven is loslaten zei iemand eens en dat klinkt wel haast net zo cynisch als ‘het leven is zinloos’. Toch zijn ze allebei waar, want niets blijft en de zin staat nergens geschreven. Wat wel blijft is facebook, e-mail en de telefoon. Ideale middelen om ons aan elkaar vast te klampen. Dat was in vaders tijd wel anders met één telefooncel in het dorp.

Categorieën
Columns

Aardbeving

Zo stevig als een huis. Vaste grond onder de voeten hebben. Twee gezegdes die in Groningen rap aan betekenis verliezen. Met elke aardbeving voelt men de grond onder zich wegzinken. Niet letterlijk, nog niet althans, maar figuurlijk. De Groninger die normaal niet van zijn stuk te krijgen is, is in beroering gebracht.

Als de grond al niet meer te vertrouwen is, wat dan nog wel? Op welke zekerheden valt dan nog te bouwen? Aardbevingen maken de filosoof in de mens wakker en de dominees. Vanaf menig kansel zal een preek hebben geklonken met de woorden vaste grond en aardbeving. Het enige vaste, zo zal het bruggetje wel zijn gelegd, is de liefde van God. Richt je daar op en je hebt niets te vrezen. Maar voor wie echt wakker is geschud is dat geen lapmiddel meer.

Een beetje schudden daar ligt de Groninger niet wakker van. Nee, het was het bericht dat er wel eens doden konden vallen bij aardbevingen die nog veel heftiger zullen worden. Een schuur is wel te repareren, maar sterven?! Toch vraag ik me af, is het niet een hele eer om te mogen sterven voor het land? Is het niet een waardig offer wetende te zijn gestorven voor een goede zaak. De goede zaak is in dit geval de gasopbrengsten, of meer tastbaar geformuleerd, het feit dat velen in warmte en welvaart kunnen leven.

Gevallen voor het vaderland. Het zou maar zo op een grafsteen kunnen staan straks. Niet de zerk van een uitgezonden militair, maar van iemand die zo dapper was om in Groningen te blijven wonen. Sterven voor ’s lands economie.

Minister Kamp bracht het mooi. Zittend op zijn steigerend ros, sabel in de hand en de blik op de horizon sprak hij begeesterende woorden die weerklank vonden in menig hart. Voor kas en koning, scandeerden de aanwezigen. De schilder Helmantel werkt op dit moment aan de vereeuwiging van het schouwspel bij de gasbel van Slochteren. Het zal op zijn tijd in het Rijks te bewonderen zijn onder de afdeling vroeg-eenentwintigste eeuwse economische offers samen met een portret van sns topman Sjoerd van Keulen gemaakt op zijn onderduikadres.

Wij sterven tegenwoordig nergens meer voor. Dat is iets voor derde wereld landen, voor landen waar onderdrukking heerst. Hier leven we lang, heel lang. Het is een beetje zoals Oscar Wilde al schreef en ik citeer hem vrijelijk: ‘tegenwoordig leven we langer en langer, maar waarvoor weten we hoe langer hoe minder’.

Categorieën
Columns

Overtollig

Boekenwinkels maken me altijd een beetje cynisch. Achter al die boeken gaan auteurs schuil die iets te melden hebben. Die vinden dat hun ideeën gelezen zouden moeten worden. Anders schrijf je geen boek, toch? Het is de enorme verzameling van boeken die mij doet geloven dat al die ideeën inwisselbaar zijn. Niettemin heb ik er laatst een boek gekocht. Ook een nihilist wil weten wat hij is en het liefst nog een beetje koketteren met die kennis. Daarom koos ik een werk van de Nijmeegse hoogleraar Paul van Tongeren over Nietzsche en diens idee dat Europa aan de vooravond staat van een nihilistische pandemie.

Van Tongeren schrijft dat Nietzsche graag las uit het werk van de Russische schrijver Ivan Toergenjev. Van de bibliotheek, nog een plek waar de titels rijen dik staan opgeslagen, maar nu is het de overheid die meent al dat gedachtegoed aan te moeten bieden, leende ik een verhalenbundel van Toergenjev. Ook een nihilist heeft zo zijn idolen. Een titel die dadelijk mijn interesse wekte was Dagboek van een overtollig mens. Kort daarvoor hoorde ik dat Europa zestien miljoen werklozen kent. Zestien miljoen overtolligen plus één, dacht ik toen, want ik sta nergens als zodanig geregistreerd.

Het verhaal viel een beetje tegen. Een persoon blikt terug op zijn leven en meent met een korte geschiedenis duidelijk te kunnen maken dat zijn hele leven zonder betekenis is geweest. Hij neemt daarvoor een liefdesaffaire waarin al zijn inspanningen tot niets leiden. Zij kiest voor een ander. Het verhaal dat ik zou schrijven zou overtuigender zijn geweest. Als er iemand overtollig is, dan ben ik het wel. Dat is een beetje de schuld van Nietzsche leerde ik uit het boek van Van Tongeren. Nietzsche en ik verschillen namelijk niet zoveel van elkaar, alleen was hij eerder klaar met zijn boeken. Mijn boeken zijn daarmee overtollig geworden. En om nu voort te borduren op zijn werk is ook zoiets. Daar zijn al boekenwinkels mee volgeschreven.

Categorieën
Columns

Artistiek

De kabinetsformatie is in volle gang en dat biedt kansen voor kunstenaars. In de Stadhouderskamer wordt de verdeling van gelden voor de komende jaren bepaald en daar is invloed op uit te oefenen. Die invloed krijgen wordt makkelijker als je niet alleen je hand ophoudt, maar ook iets te bieden hebt. De kunsten hebben koopwaar waar zelfs de meest doorgewinterde vvd’er oor voor heeft. De kansen liggen voor het grijpen.

De formatie gaat om groei, om werkgelegenheid, om winst, om concurrentie, om innovatie en vooral bezuinigen. Shakespeare kende in zijn tijd de Puriteinen die alle theaters lieten sluiten. In onze tijd worden veel gezelschappen opgedoekt, niet vanwege hun corrumperende invloeden, maar omdat ze geld kosten. En dat kosten ze omdat de opbrengsten niet in zijn geheel terugvloeien naar het uitvoerende gezelschap. Dat een directeur de deal van zijn leven heeft gemaakt met zijn gasten tijdens een uitvoering van Wagner zullen de uitvoerders niet aan de kassa merken. Net zo min als wanneer een ceo besluit een vestiging in Nederland te openen omdat er na werktijd nog zoveel meer te ontdekken valt. Geld verdienen is niet het enige in het leven – ook niet in het leven van ondernemers – en daar liggen de kansen voor de kunsten.

Een kabinetsformatie is alleen een vrij korte periode, ook daarna is enige invloed fijn. Daarvoor dien je wel een speler van formaat te zijn. Neem de wetenschap, die wordt zo hoog aangeslagen dat in de grondwet is vastgelegd dat zij, in de vorm van een Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, de regering gevraagd en ongevraagd mag adviseren. Nu snap ik dat de prestaties van de kunsten niet zo denderend zijn als die van de wetenschap, maar waarom is er geen Artistieke Raad voor het Regeringsbeleid? Kunst en wetenschap worden toch vaak in een adem genoemd als de twee zijden van een medaille. De een probeert het leven te vatten in steeds nauwer sluitende definities, de ander probeert juist steeds te ontsnappen aan de verstikkende greep van het weten. Daarmee zou de ArtRR een mooie tegenhanger van de WRR kunnen zijn.

Voordat het echter zover is zullen de kunsten nog vaak hun hand moeten ophouden. En als je een keer wordt overgeslagen, ga dan niet roepen dat het onbegrijpelijk is aangezien je aan alle formele voorwaarden voldeed. Dat is zo’n begrijpelijke reactie. Doe eens iets onbegrijpelijks. Iets dat ze hun hele leven zullen herinneren. Misschien iets als een paar topstukken uit de Kunsthal kidnappen? Lijkt mij een mooie manier om de begroting weer sluitend te krijgen.

Geschreven voor Dumpjekunst.nl

Categorieën
Columns

Nietsen

Maandag 12 oktober2020 om 13.00 uur de eerste pilot voor NIETSEN.

Niets doen, het lijkt zo makkelijk, maar dat is het niet. In deze tiendaagse cursus legt u de basis voor het niets doen. Of u nu een leven lang niets wilt doen, of gewoon af en toe, de cursus is een must voor iedereen die moeite heeft met niets doen. De cursus bestaat voor ongeveer de helft uit oefenen in niets doen. Daarnaast wordt stilgestaan bij Westerse normen en waarden, uw eigen ideeën over niets doen en bij de lichamelijke ontwenningsverschijnselen. Vragen die aan de orde komen zijn: waar komt het idee van altijd maar iets moeten doen vandaan? Op welke subtiele manieren komen we het tegen in onze maatschappij? En hoe kunt u het voor uzelf goedpraten dat u niets doet? En voor uw omgeving? Aan het einde van de cursus bent u gewapend met een verhaal dat zelfs uw meest hard werkende tegenstander de mond snoert. Ook bent u in staat uzelf te corrigeren wanneer u in oude patronen terugvalt.

Uw docent is Jasper Vos. Hij specialiseerde zich in het niets doen tijdens zijn tweejarige sabbatical. Het begon klein met een uurtje niets doen en langzaam werd dit langer en langer. Over het hele proces waarin hij zich ontdeed van het doen schreef hij het boek ‘Ontdoe!’. Jasper toont zich daarin een ware observator van het innerlijke leven waarin de schaamte over het niets doen, de drang om te presteren en de behoefte aan erkenning met groot doorzettingsvermogen worden overwonnen. Eenmaal bevrijd van deze culturele bagage leeft hij het leven dat hij wil leven. Een leven waarin niets doen een belangrijke plaats inneemt, maar lang niet het enige is. Zo geeft hij cursussen niets doen om de wereld een beetje mooier te maken. De wereld heeft namelijk dringend behoefte aan mensen die kunnen nietsen.

Opgave kan door middel van een e-mail naar jasper@jasperswereld.nl. De kosten voor deze unieke cursus bedragen 2250 euro per persoon, exclusief btw, inclusief overnachtingen op een eigen kamer, drie maaltijden per dag. De cursus vindt plaats op een nader bekend te maken resort. Het aantal deelnemers is beperkt tot 15.

 

Categorieën
Columns

Gedachtegoedmakelaar

Zoals een vastgoedmakelaar thuis is in de markt van woningen en panden, is de gedachtegoedmakelaar thuis in de markt van visies en denkbeelden. En net zoals een vastgoedmakelaar kan helpen wanneer vastgoed niet meer voldoet, zo helpt de gedachtegoedmakelaar iemand aan nieuwe perspectieven wanneer de huidige zijn versleten. Aangezien we leven in een wereld die sneller en sneller verandert, kan het niet anders dat die ook aan hevige slijtage onderhevig zijn. Ik zag het al helemaal voor me: Jasper Vos gedachtegoedmakelaar. Gesprekken met ondernemers over nieuwe visies om markten te veroveren, met beleidsmakers om out of the box te gaan en met mensen om eens anders naar het leven te kijken. Prikkelen, uitdagen en nieuwe paden ontdekken, mij lijkt het wel wat.

Het zal wel nooit een succes worden. Gedachtegoedmakelaardij is namelijk het moeilijkst te verkopen product. Eeuwen geleden schreef de filosoof Descartes al dat van alles wat mensen bezitten, verstand het best verdeeld is. Al was het maar omdat iedereen vindt dat hij of zij er genoeg van heeft gekregen. En kom dan maar eens met je product om mensen met hun gedachten, hun denken te helpen. Dat wordt lastig. En wanneer ben je toe aan nieuw gedachtegoed? Bij vastgoed merk je het aan een gebrek aan ruimte of functionaliteit, maar bij gedachtegoed? Misschien geldt wel hetzelfde. Gedachtegoed is versleten als het begint te knellen of als het niet meer functioneel is.

Functioneel gedachtegoed, dat begrip was nog niet op het web gepubliceerd volgens Google, is ook een mooie term en als er iets niet functioneel is, dan is het wel denken dat je geen hulp nodig hebt bij je denken. De gedachtegoedmakelaar is een getraind denker en kan op zijn tijd de nodige hulp verlenen. Op zijn tijd, hij hoeft natuurlijk niet altijd mee te denken. Heel veel kunnen we zelf, maar als het echt goed moet, schakelen we een professional in. Zelf een huis bouwen doen de meesten ook niet. De gedachtegoedmakelaar is die professional die helpt om gedachten te ontwikkelen, te ordenen en met elkaar te verbinden. En als gedachten bij elkaar komen, dan kunnen de mooiste dingen gebeuren. Van ontdekking tot patent en van succes tot geluk.

Ik geef gelijk toe dat mijn pessimisme over het slagen van dit idee weinig functioneel lijkt, maar misschien dat iemand me kan overtuigen dat het anders zit. Tot die tijd blijf ik denken dat het idee geen succes wordt. Dat scheelt mij een hoop werk en vanuit mijn perspectief is dat bijzonder functioneel.