Categorieën
Columns

Gedachtegoedmakelaar

Zoals een vastgoedmakelaar thuis is in de markt van woningen en panden, is de gedachtegoedmakelaar thuis in de markt van visies en denkbeelden. En net zoals een vastgoedmakelaar kan helpen wanneer vastgoed niet meer voldoet, zo helpt de gedachtegoedmakelaar iemand aan nieuwe perspectieven wanneer de huidige zijn versleten. Aangezien we leven in een wereld die sneller en sneller verandert, kan het niet anders dat die ook aan hevige slijtage onderhevig zijn. Ik zag het al helemaal voor me: Jasper Vos gedachtegoedmakelaar. Gesprekken met ondernemers over nieuwe visies om markten te veroveren, met beleidsmakers om out of the box te gaan en met mensen om eens anders naar het leven te kijken. Prikkelen, uitdagen en nieuwe paden ontdekken, mij lijkt het wel wat.

Het zal wel nooit een succes worden. Gedachtegoedmakelaardij is namelijk het moeilijkst te verkopen product. Eeuwen geleden schreef de filosoof Descartes al dat van alles wat mensen bezitten, verstand het best verdeeld is. Al was het maar omdat iedereen vindt dat hij of zij er genoeg van heeft gekregen. En kom dan maar eens met je product om mensen met hun gedachten, hun denken te helpen. Dat wordt lastig. En wanneer ben je toe aan nieuw gedachtegoed? Bij vastgoed merk je het aan een gebrek aan ruimte of functionaliteit, maar bij gedachtegoed? Misschien geldt wel hetzelfde. Gedachtegoed is versleten als het begint te knellen of als het niet meer functioneel is.

Functioneel gedachtegoed, dat begrip was nog niet op het web gepubliceerd volgens Google, is ook een mooie term en als er iets niet functioneel is, dan is het wel denken dat je geen hulp nodig hebt bij je denken. De gedachtegoedmakelaar is een getraind denker en kan op zijn tijd de nodige hulp verlenen. Op zijn tijd, hij hoeft natuurlijk niet altijd mee te denken. Heel veel kunnen we zelf, maar als het echt goed moet, schakelen we een professional in. Zelf een huis bouwen doen de meesten ook niet. De gedachtegoedmakelaar is die professional die helpt om gedachten te ontwikkelen, te ordenen en met elkaar te verbinden. En als gedachten bij elkaar komen, dan kunnen de mooiste dingen gebeuren. Van ontdekking tot patent en van succes tot geluk.

Ik geef gelijk toe dat mijn pessimisme over het slagen van dit idee weinig functioneel lijkt, maar misschien dat iemand me kan overtuigen dat het anders zit. Tot die tijd blijf ik denken dat het idee geen succes wordt. Dat scheelt mij een hoop werk en vanuit mijn perspectief is dat bijzonder functioneel.

Categorieën
Columns

Zonder vrije wil

In zijn boek “Zonder vrije wil” verwijt Jan Verplaetse neurowetenschappers als Victor Lamme onder meer dat zij de maatschappelijke gevolgen van hun werk bagatelliseren. Daar waar Lamme zich niet zo druk lijkt te maken en zijn lezers probeert gerust te stellen, ziet Verplaetse wel degelijk problemen opdoemen. Vooral bij het concept verantwoordelijkheid, want hoe kun je mensen verantwoordelijk voor iets houden als ze geen vrije wil hebben? Het is Jans laatste verwijt, want zonder vrije wil is het niet mogelijk mensen iets te verwijten. Een rijpe appel die op je hoofd valt, kun je immers ook niets verwijten.

Nu wil ik geen verwijt maken, ik maak ze al jaren niet meer, maar zo makkelijk als de neurowetenschappers voorbij gaan aan de gevolgen van hun werk, zo makkelijk maakt Jan zich af van het probleem van zingeving dat ontstaat als er geen vrije wil is. Zonder nadere toelichting stelt hij tussen neus en lippen door dat het leven niet zinloos wordt als de vrije wil niet bestaat. Er zou nog genoeg overblijven dat de moeite waard is om voor te leven. In dat eerste heeft Jan gelijk: het leven wordt niet zinloos als de vrije wil niet bestaat, want het leven is nooit zinvol geweest. Ik kan me alleen goed voorstellen dat het toch een stuk zinlozer aanvoelt als de vrije wil niet bestaat. Daarom een liedje met enkele voorbeelden.

Zonder vrije wil
wordt het hier wel kil:
“lieve schat, ik hou van jou,”
is echt niet meer hetzelfde nou
wanneer je wordt gedomineerd
door oorzaak en gevolg.

Zonder vrije wil
wordt succes een gril:
“lieve schat, wat knap van jou,”
is echt niet meer hetzelfde nou
wanneer je wordt gedomineerd
door neurons en hormonen.

Zonder vrije wil
wordt moraal een roze bril:
“lieve schat, het spijt me zo,”
is echt niet meer hetzelfde nou
wanneer je wordt gedomineerd
door genen en milieu.

Maar we moeten doorleven.
Onze genen doorgeven.
Maar doe maar rustig:
alles is allang bepaald.

maar ook
Zonder vrije wil
gaat het niet vanzelf:
wat je doet beslis je zelf
al is het maar illusie nou.

leven
Zonder vrije wil
is een dubbel bittere pil,
want alle pijn en ongeluk
blijft echt nog wel hetzelfde.

Maar we moeten doorleven.
Onze genen doorgeven.
(herhalen en wegsterven)

 

Een pdf met een schets tot verdere uitwerking met melodie en akkoorden is aan te vragen via info[at]jasperswereld.nl.

Categorieën
Columns

Arbeidgever

Mannen doen nog steeds te weinig in het huishouden, files kosten nog steeds miljoenen per jaar en bijen sterven nog steeds sneller dan zou moeten. Er is genoeg om je druk over te maken. Nog een voorbeeld is de druktemakerij rondom het gebruik van hij in plaats van zij. Het zijn maar woorden zult u zeggen, maar dan onderschat u de kracht van woorden. Neem het woord werkgever, dat is nodig toe aan vervanging.

Wat heeft een positievere klank, geven of nemen? Geven natuurlijk. Geven is altijd beter, geven is een gebaar van gulheid, van rijkdom, van macht, van de kaarten in handen hebben. En iemand die neemt, is een haantje de voorste, een profiteur, een sloeber die iets aanneemt. Ik overdrijf wat, maar het punt is duidelijk. Geven is beter dan nemen, en het aantal zelfstandigen kan toenemen wat het wil, maar zolang het woord werkgever de ronde doet, weet u hoe de kaarten geschud zijn. De werkgever is de gulle gever naar wiens pijpen we hebben te dansen. Een gegeven paard mag je immers niet in de bek kijken!

De arbeidsmarkt is volop in ontwikkeling. Waar vroeger de werkgevers alles voor het zeggen hadden, hebben we nu een systeem waarin de rechten van de werknemer beter geborgd zijn. Dat doet meer recht aan het feit dat werkgever en werknemer niet zonder elkaar kunnen. Ze zijn sterk van elkaar afhankelijk. Daar worden we ons steeds meer van bewust en het feit dat steeds meer mensen zelfstandige kunnen worden bevestigt dit.

Bij deze ontwikkeling zouden de woorden mee moeten ontwikkelen. Om te beginnen stel ik voor om het woordenpaar werkgever/werknemer tijdelijk te vervangen door arbeidnemer/arbeidgever. Zo komt de arbeidgever even in een positiever licht te staan. Later kunnen we dan kijken of er een neutraler woordenpaar te maken is dat recht doet aan de onderlinge afhankelijkheid van alle partijen. Oh en tot slot, cnv klinkt toch ook beter dan fnv? Maar daar hoeven we ons gelukkig niet druk over te maken.

Geschreven voor CNV Zelfstandigen

Categorieën
Columns

Start

De filosofie van de start doet denken aan de onbewogen beweger van Aristoteles. Om de start van de wereld te verklaren bedacht Aristoteles dit als eerste oorzaak. Er moet immers ooit een eerste oorzaak zijn geweest. De onbewogen beweger zou u ook de onveroorzaakte oorzaak kunnen noemen, of de nooit gestarte starter. Maar wat startte de nooit gestarte starter?

Een vraag die eigenlijk niet te bevatten is. Alles start toch een keer? Uw leven, uw projecten, uw organisatie. Deze website is gestart in 2008. Voor 2008 was er geen Jaspers Wereld, in 2008 wel. Zo geformuleerd lijkt het alsof de site uit het niets is gekomen. En dat was nu net wat een onbewogen beweger zo onmogelijk maakte. Niets komt zomaar uit het niets.

Dat klopt, deze site is gestart met een idee. En dat idee gaat weer terug op een studie filosofie, wat weer teruggaat op een vwo diploma, wat weer teruggaat op een nieuwsgierige kindertijd enzovoort, enzovoort. En toch zeggen we dat de site is gestart in 2008. Waarom doen we dat?

Bent u al gestart, met wat dan ook? Zegt u ‘nee’, dan kan het daarbij blijven. Als u ‘ja’ zegt, dan laadt u verplichtingen op u. Heeft u een project gestart? Dan moet het slagen. Heeft u een bedrijf gestart? Dan moet het renderen. Hebt u een gezin gestart? Dan moet het… veel.

Alles wat start, wekt verwachtingen. Wat dat betreft had Aristoteles gelijk om een nooit gestarte starter te bedenken. Dat houdt de verwachtingen laag. Wilt u even geen verwachtingen wekken, zeg dan niet dat u gestart bent, zeg dat u er nog over nadenkt. Maar niet te lang, het leven heeft een start- én een eindpunt.

Categorieën
Columns

Oudejaarslot

Het hele jaar kijk ik uit naar de oudejaarsloterij. Elk jaar koop ik een oudejaarslot en elk jaar weet ik zeker dat ik zal winnen. De jackpot, miljoenen euro’s, maar vooral een ander leven. Niet langer de sleur opgelegd door de grenzen van mijn geld. Niet langer de betekenisloze onbekende. Nee, dan wordt het leven pas interessant.

Klik hier voor de videocolumn

Maar eigenlijk heb ik al verloren. Zelfs als ik de jackpot win, heb ik diep verloren. Het kopen van een lot is niets anders dan de bevestiging dat ik mijn leven niets waard vind. Dat mogen anderen gerust zeggen, ieder zijn eigen standaarden, maar als ik het zelf ga zeggen. Hoe waardig ga ik dan nog door het leven? Wat kan ik dan nog meer verliezen?

In de sigarenwinkel, waar anders koopt men zijn loten, staan de mensen rijen dik. Ik neem ze op met het zojuist verworven inzicht en laat niemand, niemand ooit nog beweren dat Nederlanders gelukkig zijn! Met z’n duizenden tegelijk verdringen ze zich voor hun Jodenster, hun brevet van onkunde en ongeluk. De onkunde om het leven waardig te dragen en te maken tot iets, voor mij part een kunstwerk.

Schielijk wordt het glimmende papiertje weggefrommeld om pas weer te voorschijn te komen als het veilig is. Na de trekking, in de kring van bekenden, geliefden of alleen, laat men er weer licht op vallen om de enigmatische getallen één voor één te vergelijken. De meesten winnen weinig tot niets. Laat het een schrale troost zijn te weten dat u al had verloren. Meer dan u weet.

Oh, en de jackpot wint u niet, die win ik dit jaar.

Categorieën
Columns

Decolleté

Als je iets wilt laten zien, laat je het zien. Als je iets niet wilt laten zien, laat je het niet zien. Laat je iets zien dan mag een ander er naar kijken. Laat je iets niet zien en kijkt een ander toch dan is er, als je je werk goed hebt gedaan, niets te zien. Ondanks deze waterdichte logica voel ik me altijd ongemakkelijk wanneer iemand haar decolleté laat zien. En hoe groter het ravijn, hoe groter het ongemak. De paradox van de decolleté.

Een paradox is een schijnbare tegenstrijdigheid. Het is niet waar dat de filosofie er bol van staat, maar filosofen smullen van paradoxen. De kunst is namelijk om de premisse te ontdekken die verantwoordelijk is voor het ogenschijnlijk onmogelijke resultaat.

Dat dat een hele kunst is bewijst de paradox van de schildpad en Achilles. Om er een eerlijke wedstrijd van de te maken geeft Achilles, sportief als hij is, de schildpad een voorsprong. Zeno, hij is de maker van de paradox, stelt dat Achilles de schildpad nooit kan inhalen. Om de schildpad in te halen zal Achilles eerst de gegeven meters moeten overbruggen. Dat kost tijd natuurlijk. Als hij dat heeft gedaan moet hij vervolgens de afstand afleggen die de schildpad in die tijd heeft afgelegd. Ook dat kost tijd. En in die tijd is ook de schildpad weer vooruit gekropen. En zo blijft Achilles tot in het oneindige het verschil tussen hem en de schildpad overbruggen. En wint de schildpad.

Deze paradox van Zeno is van wiskundige aard. Die van de decolleté van een sociale aard. Er wordt een spel gespeeld met ongeschreven sociale regels. Regels die ingaan tegen de logica. Sociale regels versus logische regels en welke wint is een kwestie van macht. Van één vrouw met decolleté, en gefronste wenkbrauwen, win je misschien nog wel, maar van een heel land vol mensen dat dezelfde sociale regels deelt waarschijnlijk niet.

Voor de verantwoordelijke van de WikiLeaks ziet het er dan ook somber uit. Vooralsnog zijn de Verenigde Staten een stuk machtiger dan een vrouw met decolleté.

Categorieën
Columns

Vonk

Een vonk, een sprong, een smeulend vuur. De vonk heette Roos en ze sprong van de Volkskrant mijn wereld binnen. Een wereld waar hedonisme hoogtij viert. Op dat hedonisme heeft Roos het niet zo en dat laat ze duidelijk merken. Dat mag natuurlijk, maar de manier waarop zij de hedonist afschildert, doet de hedonist tekort.

De hedonist is een kleuter die als een primitieveling elke kans op genot met beide handen grijpt. Niet in staat om zichzelf te bedwingen om een groter goed te bereiken. Daar is de hedonist uitstekend toe in staat! Geef hem een groter goed, een hoger doel en hij zal de oorlog voor je winnen.

De hedonist heeft alleen geen hoger doel. Als verlicht mens is hij het tijdperk van de grote verhalen ontgroeid. Er is geen hoger doel, geen diepere betekenis, hetleveniszinloos.nl! Het enige wat hem nog de weg kan wijzen, waar hij zich uit alle macht aan vast kan houden, is zijn gevoel. Het getuigt van weinig inzicht om dit af te doen als kinderachtig en narcistisch. De kredietcrisis is niet ontstaan doordat managers zich niet konden bedwingen, maar omdat ze geen reden hadden om niet naar hun gevoel te luisteren.

Als Roos daar iets aan wil veranderen moet ze met een goed verhaal komen. Voorstellen om hedonisten uit te schelden, te kleineren met opmerkingen als ‘jij hebt zeker een klein piemeltje? Dat je zo’n auto nodig hebt’ doen mij denken aan de kleuter uit het begin van haar krantenstuk. Iets substantiëlers is nodig.

Voor Roos lijkt de zin van het leven als een paal boven water te staan. Duurzaamheid! Duurzaam leven, duurzaam werken, duurzaam schrijven en duurzame veeteelt. Ironisch overigens dat Roos zich inzet om elk dier een leven te schenken dat vol van genot en vrij van pijn is.

De vraag die Roos zichzelf zou moeten stellen is wat nu de zin van duurzaamheid is. Waarom zouden wij van onszelf niet gewoon de laatste generatie maken, zoals Peter Singer voorstelt in de New York Times? Gewoon nog één groot feest maken totdat alles op is. En de laatste doet het licht uit. Totdat Roos een degelijk antwoord heeft op die vraag zou ze moeten zwijgen over hedonisten.