Categorieën
Columns

Aardbeving

Zo stevig als een huis. Vaste grond onder de voeten hebben. Twee gezegdes die in Groningen rap aan betekenis verliezen. Met elke aardbeving voelt men de grond onder zich wegzinken. Niet letterlijk, nog niet althans, maar figuurlijk. De Groninger die normaal niet van zijn stuk te krijgen is, is in beroering gebracht.

Als de grond al niet meer te vertrouwen is, wat dan nog wel? Op welke zekerheden valt dan nog te bouwen? Aardbevingen maken de filosoof in de mens wakker en de dominees. Vanaf menig kansel zal een preek hebben geklonken met de woorden vaste grond en aardbeving. Het enige vaste, zo zal het bruggetje wel zijn gelegd, is de liefde van God. Richt je daar op en je hebt niets te vrezen. Maar voor wie echt wakker is geschud is dat geen lapmiddel meer.

Een beetje schudden daar ligt de Groninger niet wakker van. Nee, het was het bericht dat er wel eens doden konden vallen bij aardbevingen die nog veel heftiger zullen worden. Een schuur is wel te repareren, maar sterven?! Toch vraag ik me af, is het niet een hele eer om te mogen sterven voor het land? Is het niet een waardig offer wetende te zijn gestorven voor een goede zaak. De goede zaak is in dit geval de gasopbrengsten, of meer tastbaar geformuleerd, het feit dat velen in warmte en welvaart kunnen leven.

Gevallen voor het vaderland. Het zou maar zo op een grafsteen kunnen staan straks. Niet de zerk van een uitgezonden militair, maar van iemand die zo dapper was om in Groningen te blijven wonen. Sterven voor ’s lands economie.

Minister Kamp bracht het mooi. Zittend op zijn steigerend ros, sabel in de hand en de blik op de horizon sprak hij begeesterende woorden die weerklank vonden in menig hart. Voor kas en koning, scandeerden de aanwezigen. De schilder Helmantel werkt op dit moment aan de vereeuwiging van het schouwspel bij de gasbel van Slochteren. Het zal op zijn tijd in het Rijks te bewonderen zijn onder de afdeling vroeg-eenentwintigste eeuwse economische offers samen met een portret van sns topman Sjoerd van Keulen gemaakt op zijn onderduikadres.

Wij sterven tegenwoordig nergens meer voor. Dat is iets voor derde wereld landen, voor landen waar onderdrukking heerst. Hier leven we lang, heel lang. Het is een beetje zoals Oscar Wilde al schreef en ik citeer hem vrijelijk: ‘tegenwoordig leven we langer en langer, maar waarvoor weten we hoe langer hoe minder’.

Categorieën
Columns

Regels

Als je ergens goed in wilt zijn heb je regels nodig. Dat is per definitie waar. Zonder regels kun je niet weten of je iets goed doet. Zonder regels zou je bijvoorbeeld niet kunnen weten wanneer je een punt hebt gemaakt met tennis. Het zijn de regels die je vertellen wat geldt als een punt en wat niet. Een bal die buiten de lijnen pas de grond raakt, levert niets op. Een bal binnen de lijnen levert een punt op mits je tegenstander hem niet kan retourneren. Zo zijn de regels. Een goede tennisser maakt veel punten en de wereldkampioen tennissen maakt de meeste punten van allemaal.

Een kenmerk van onze tijd is dat er steeds meer regels bij komen. De digitale wereld helpt daar enorm bij. Duizend jaar geleden had de mens niet zoveel regels en dus ook niet zoveel mogelijkheden om ergens goed in te zijn. Natuurlijk nog steeds veel, maar de regels van twitter, facebook, popmuziek, zoekmachineoptimalisatie, asfalt leggen, metrolijnen, alle games enzovoort bestonden nog niet. En al die nieuwe regels hebben een enorme aantrekkingskracht op mensen. Curling vind ik altijd een goed voorbeeld. Niet zo heel lang geleden een volstrekt onbekende sport en nu olympisch met amateurteams op alle ijsbanen. Mensen zijn dol op regels. Hoe meer regels, hoe meer kans om ergens in uit te blinken.

Als je leeft zonder regels kun je nooit ergens goed in zijn. Iemand zei ooit dat hij zonder regels leefde en als het bovenstaande waar is, kan hij dus nooit ergens goed in zijn. Het enige wat hem rest is het zijn. Gewoon er zijn, je ding doen zeg maar. Wat een rust moet dat geven. Nooit zorgen over of je het wel goed doet. Nooit geen gevoelens van minderwaardigheid. Een zegen. Die rust valt trouwens nog te bezien want als er iets is wat mensen graag doen dan is het regels opleggen aan anderen. Is het niet bij wet, dan wel bij vertrokken gezichten. Bij het Van Dam-orgel waar ik in mijn jeugd veel op heb mogen oefenen hing een tegeltje met de rake spreuk “men maakt regels voor anderen en uitzonderingen voor zichzelf”.

Wat heb ik daar veel geoefend om een goed organist te worden. Het heeft niet geholpen. Wat ik dan ook beter had kunnen doen was om de regels naar mijn hand te zetten. In plaats van de regels van het vak te volgen, nieuwe regels maken. Regels die ik wel kon naleven, naspelen is misschien een beter woord hier, zodat ik toch goed zou worden. Maar dan was ik de enige die volgens die regels speelde. Dat geef ik toe, maar dat zou nooit lang hebben geduurd, want als er iets menselijks is dan is het dat ze samendrommen om nieuwe regels. Curling, weet u nog?

Had ik dat gedaan, dan was ik een goed organist, of orgelist zoals dat in Sweelincks tijd ook wel heette, in mijn eigen stijl geworden. Misschien bent u een goed kunstenaar in uw eigen stijl geworden. Sorry als ik dat nu opeens niets meer lijkt voor te stellen. Maar u vond het waarschijnlijk toch al niets voorstellen, u deed gewoon uw ding en werd opgemerkt door anderen. Voor iemand die iets kan is het altijd verbazingwekkend dat anderen het niet kunnen. Het is toch zo makkelijk? Maar érgens goed in zijn, is één ding. Helemaal goed zijn is iets anders. Wie stelt daar de regels nog voor op?

Categorieën
Columns

Origineel

Op al mijn serieuze werk krijg ik nooit een reactie. Ik kan de mooiste video’s maken, de diepzinnigste columns schrijven of de meest provocerende website maken, er is geen hond die reageert. In mijn vorige column bood ik mijzelf heel serieus aan als tekstschrijver voor kunstwerken. Ook daarmee heb ik geen enkele reactie geoogst. Als ik daarentegen een wandelingetje maak en een lief, klein schaapje grappig op de foto zet, reacties bij de vleet. ‘Aaah, wat leuk’, ‘leuk’, ‘waar heb je die gemaakt?’, ‘heeft dat schaap een ziekte?’ en ga zo maar door.
Dat bracht mij tot het inzicht dat mijn plek in deze maatschappij niet is om mensen aan het denken te zetten, daar zit niemand op te wachten, maar om ze te laten zien hoe fijn vrije tijd is.

lees verder op Dumpjekunst

Categorieën
Columns

Eieren

De studie filosofie was boeiend. Van de denkers uit de klassieke oudheid tot aan de moderne
quantumdynamica, het is allemaal voorbij gekomen. Ik heb er veel geleerd en niet alleen feiten, ook een manier van denken. Eén waarmee messcherpe ontledingen van elk willekeurig probleem mogelijk zijn.

lees verder op Dumpjekunst

Categorieën
Columns

Consument

De filosofie van de consument heeft alles te maken met verantwoordelijkheid. Hoe werkt de consument? Bedrijven investeren miljarden in consumentenonderzoek, de wetenschappelijke literatuur staat bol van modellen en de consument…? Doet wat hij wil. Al het onderzoek ten spijt is het nog niet gelukt om een goed model te maken van de consument.

Er blijft een kloof bestaan tussen de intenties van de consument en zijn daadwerkelijke gedrag. Intenties zijn geen goede voorspellers van gedrag. De consument laat zich er niet door leiden, maar door andere zaken. Zaken als sociale normen, zelfvertrouwen en context. En dus probeert men de kloof te dichten door de modellen uit te breiden met dit soort factoren. Dit leidt weer tot nieuwe, dure onderzoeken en zo zal het doorgaan.

Wat zou het handig zijn als de consument een sterk karakter zou hebben. Dan zouden zijn intenties in bijna alle gevallen leiden tot het corresponderende gedrag. Dan hoefde u maar één keer een eerlijke en op inhoudelijke argumenten gerichte reclameboodschap te maken. Deze consument, wanneer hij eenmaal overtuigd is, laat zich toch niet afleiden door wat anderen doen, wat er in de aanbieding is en wat voor muziek er speelt tijdens het winkelen.

Met het juiste onderwijs is het vast mogelijk. Misschien kunt u een lobby starten vanuit het bedrijfsleven om de lespakketten op scholen uit te breiden. Misschien kunt u middelen vrij maken om speciaal getrainde onderwijzers aan te stellen. Het zou het bedrijfsleven miljarden kunnen besparen. En misschien moet u het ook wel doen omdat het past in een visie waarin bedrijven meer verantwoordelijkheden hebben dan aandeelhouderswaarde.

Categorieën
Columns

Bedrijfspsychopaat

De filosofie van de bedrijfspsychopaat. Ongeveer 1% van de mensen zou voldoen aan de criteria van psychopaat. Het is aannemelijk dat psychopaten ook in het bedrijfsleven vertegenwoordigd zijn. De bedrijfspsychopaat is geen crimineel, maar iemand die geen geweten heeft, niet in staat is tot liefde of empathie. U kunt zich voorstellen dat deze mensen grote schade kunnen aanrichten. Van het krenken van mensen tot het beschadigen van het bedrijfsimago.

De wetenschap zit de bedrijfspsychopaat op de hielen. De eerste onderzoeken naar de schadelijke effecten van bedrijfspsychopaten zijn reeds uitgevoerd. De psychologie onderzoekt de psychopaat al tijden en tests om ze te herkennen zijn uitvoerig getest en verbeterd.

Mocht u een bedrijfspsychopaat zijn dan wordt het tijd om u voor te bereiden. Wendt u zich eens tot Machiavelli, schrijver van het boek De Heerser. Machiavelli schreef De Heerser als geschenk aan de belangrijke familie Medici om zijn verbanning op te heffen. In dit werk doet Machiavelli uit de doeken hoe een heerser aan de macht kan blijven.

Wat het boek zo geruchtmakend heeft gemaakt was Machiavelli’s stelling dat het beter is om te schijnen dan te zijn. In die tijd was het onder meer belangrijk om godvruchtig te zijn. Een heerser diende dan ook de naam te hebben van een religieus man. Op die manier kon hij zich verzekeren van de steun van zijn onderdanen. Niemand kon zonder steun van anderen heerser blijven.

In de huidige tijd doet religiositeit niet meer ter zake, maar integriteit, loyaliteit en verantwoordelijkheidsgevoel steeds meer. Wat niet is veranderd is het feit dat ook u niet zonder de steun van anderen op uw positie kunt blijven. Logischerwijs kunt u er niet aan ontsnappen: dat wordt een cursus sociale vaardigheden.

Past u wel op dat u niet te goed wordt in het schijnen? Straks wordt u nog een goed mens.

Categorieën
Columns

Liefde

De filosofie van de liefde op de werkvloer. Liefde op de werkvloer kan beperkt worden door bedrijfsbeleid. De vraag die zich opdringt, is of een bedrijf grenzen mag stellen aan het liefdesleven van haar medewerkers. Er is in ieder geval een trend gaande waarin steeds meer menselijke aspecten hun weg vinden naar de werkvloer.

Bedrijven kunnen op verschillende gronden grenzen stellen aan het leven op de werkvloer. Dit kan op grond van morele, economische en juridische overtuigingen. Welke grond een bedrijf ook kiest, de kans is groot dat er debat ontstaat.

Als uit cijfers blijkt dat op het werk ontstane relaties minder vaak stuklopen dan andere, hoe sterk is dan een bedrijfsbeleid dat relaties verbiedt juist om stabiele relaties elders te bevorderen? Hoe overtuigend is een verbiedend bedrijfsbeleid als uit psychologische studies blijkt dat een verliefd paar medewerkers productiever is? En de juridische bescherming van medewerkers zal eveneens haar tegenargumenten kennen. De laatste wordt tegenwoordig nog wel eens opgelost door het liefdescontract. Arbeidscontracten waarin medewerkers aangeven een eventuele relatie bewust en uit vrije wil te zijn aangegaan.

Als u zich wilt mengen in dat soort debatten, ga uw gang. Misschien komt u nog eens op televisie, in een programma als Rondom 10, of zoals vroeger in Het Lagerhuis. Gegarandeerd dat er iemand is die harder schreeuwt dan u of simpelweg niet gevoelig is voor uw argumenten. Een heilloze missie.

Welke gronden ook worden aangedragen voor een beperking van liefde op de werkvloer, altijd wordt de medewerker als mens, en wat is nu menselijker dan de liefde, ondergeschikt gemaakt aan een hoger doel. Dit dwingt de mens om iets van zichzelf te negeren, of in ieder geval tijdens kantooruren.

Dat gebeurt vaker. Een duidelijk voorbeeld zijn de mensen aan de lopende band in de fabrieken van Ford aan het begin van de vorige eeuw. Hun persoonlijke behoeften werden volledig ondergeschikt gemaakt aan een het hogere doel dat Ford voor ogen had. Dat doel ontstond volledig vanuit een perspectief van efficiëntie. Dit leidde tot allerlei klachten die tegenwoordig bore-out genoemd zouden worden.

Tegenwoordig zijn er vakbonden, ondernemingsraden en vertrouwenspersonen om er voor te zorgen dat de mens beter in beeld is. De ontwikkeling van deze instituten is onderdeel van een grotere trend. Een trend die het onmogelijk maakt voor bedrijven om medwerkers, of eigenlijk alle stakeholders, nog slechts vanuit één perspectief te bekijken.

Overheden en andere regelgevers, maar ook bedrijven zelf, stellen regels en richtlijnen op die ervoor zorgen dat medewerkers, en andere stakeholders, niet gebukt gaan onder de hegemonie van een alles bepalend perspectief. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een voorbeeld van deze trend. Het zorgt ervoor dat bedrijven vanuit steeds meer perspectieven naar zichzelf gaan kijken.

Eén van de meeste recente perspectieven die het bedrijfsleven binnendringt is dat van zingeving. Werk zou voor mensen niet alleen een bron van sociale contacten en inkomsten moeten zijn, maar ook een bron van zingeving.

U kunt natuurlijk de boot afhouden en alles zoveel mogelijk bij het oude laten. U kunt ook vooruitstrevend te werk gaan en voorop lopen in de trend van perspectieven binnenlaten. Daar wordt uw organisatie menselijker van. Het menselijke is immers niet te vangen in één perspectief.

De vraag of bedrijven grenzen mogen stellen aan het liefdesleven van hun medewerkers wordt zo naar een hoger niveau getild. Want om te weten welke perspectieven u binnenlaat, moet u weten wat menselijk is. Wat betekent het om mens te zijn? Betekent dat zoveel mogelijk winst maken? Betekent dat zoveel mogelijk omzet draaien? Betekent dat zoveel mogelijk aandeelhouderswaarde creëren? Betekent dat een zinvolle bijdrage aan de samenleving leveren? Misschien een goed idee om dat eens te horen van uw medewerkers. Of houdt u niet van ze?