Categorieën
Columns

Academici

De universiteit levert academici af, maar niet lang meer. Natuurlijk, met strengere regels en meer geld voor begeleiding zullen er heus meer mensen afstuderen, met een bul de arbeidsmarkt betreden en dat o zo heilige rendement voor de maatschappij gaan maken. Maar om nu te zeggen dat dat allemaal academici zullen worden, nee, dat denk ik niet. Want wat is nu eigenlijk een academicus?

Een academicus is iemand die een stapje terug heeft gedaan. Met dat stapje terug is hij buiten het bereik van alles gekomen en heeft hij zich verwonderd over alles. Buiten het bereik van de leraar, die hij nog zo gewend was van de middelbare school, weet hij zich vrij van druk om te gaan studeren. Die vrijheid moet genoten worden natuurlijk en dat kan op velerlei manieren. De één zal een andere studie erbij oppakken en een ander zal zich op het uitgaansleven storten. Dat levert vertraging op, maar alleen vertraging bij het produceren van mensen met een bul. Niet bij het opleiden van academici want daar is de ´vertraging´een onderdeel van opleiding.

Doet de student geen stapje terug dan stoomt hij in één keer door. Dan doorloopt hij zonder omwegen de basisschool, de middelbare school en de universiteit. Maar alleen al de breuk in woorden verraadt dat dat geenszins de bedoeling kan zijn. De universiteit is een breuk met al het voorgaande. Iets dat niet geldt voor de hoge school, die past mooi in het rijtje. De mensen die daar naar toe gaan kunnen in één keer door stomen en hun opwachting maken op de arbeidsmarkt. De academicus niet.

De academicus moet zichzelf de vraag stellen waar hij het nu allemaal voor doet. Het klakkeloos doen wat de politiek van hem verwacht, hoort daar niet bij. Het is immers de bedoeling dat de universiteit de burger zijn geest slijpt tot een kritische geest. Het onder druk doorlopen van een academische opleiding helpt daar niet bij. De student dient in te zien dat alles wat zo logisch leek, alles behalve logisch is. Pas als dat besef er is, is het mogelijk om kritisch te zijn.

Kritisch bijvoorbeeld over de voorstellen omtrent de studiefinanciering en het bindend studieadvies. Daarvoor is alleen wel meer nodig dan alleen een kritische geest. Een kritische geest zonder betrokkenheid is die vervelende betweter die vanaf de wal roept dat het anders kan. En betrokkenheid ontstaat, naar mijn idee, alleen als partijen van elkaar afhankelijk zijn. In dat licht is het misschien wel goed om de studiefinanciering weer eens ter discussie te stellen. Het bevestigt een deel van de relatie die partijen hebben, de financiële.

Of het ook dat andere deel bevestigt is de vraag. Dat deel van de relatie waarin besloten ligt dat de huidige generatie studenten de leiders van later zullen worden. Als hun het idee geven wordt dat het om geld draait en ze niet die kritische geest ontwikkelen, dan wordt dat misschien wel geen mooie toekomst voor de mensen in Nederland. Nog meer managers die efficiëntie in ziekenhuizen, verzorgingshuizen en de opvoeding proberen te stoppen. Terwijl, als ze beetje kritisch zouden zijn…