Categorieën
Columns

Schooluitval

U moet alles verantwoorden. Wordt u daar niet moe van? Of heeft u het niet door? In beide gevallen zou ik doorlezen. In deze column wil ik het hebben over de zonden van Inefficiëntie en Irrationaliteit. Twee hoofdzonden van de moderne tijd. Ze zijn nergens in stenen tafelen gebeiteld, maar toch kent u ze allemaal. Als u van A naar B loopt, maakt u dan niet ook een plaatje van wat de snelste (lees efficiëntste) route is? En als u afwijkt van de snelste route, is dat dan niet omdat u het handiger (lees efficiënter) vindt ook gelijk even andere boodschappen te doen? Omwegen gelden als verspilling en dat is zonde.

Een andere verspilling is verveling. Het is een inefficiënte tijdsbesteding. Gelukkig zijn er artikelen genoeg om u af te helpen van uw schuldgevoel, want ook moderne zonden gaan gepaard met een schuldgevoel. Geen zonde zonder schuldgevoel. Deze artikelen betogen dat verveling juist efficiënt is op de langere termijn. Dat wetende kunt u zichzelf eindelijk overgeven aan de verveling. Het komt immers wel goed. U bent uiterst efficiënt bezig en het is wetenschappelijk bewezen, dus ook nog rationeel. U wordt verlost van de nare verveling door het feit dat het efficiënt is. Een duidelijker bewijs voor de stelling dat efficiëntie een modern gebod is, is er niet.

Het schuldgevoel is een algemeen symptoom van zonden. Het symptoom dat specifiek bij het gebod van efficiëntie hoort is haast. Waar vroeger de hel het doembeeld was, is het nu het beeld van de tijd die onbenut als zand door onze vingers glipt dat ons aanzet tot actie, heel veel haastige actie. Overigens, bekeken vanuit de geboden zelf is de sterkte van deze geboden dat ze op sluikse wijze bij ons binnen dringen. Nergens vinden we een dominee die op basis van een heilig boek efficiëntie en rationaliteit predikt. Nee, het gebod heeft zich al in ons genesteld en wij wijzen onszelf en elkaar erop; het is deel van ons geweten geworden. Het behoeft geen bekrachtiging in een wekelijkse preek. U slaapt één derde van uw leven. Verschrikkelijk! Het gebod en schuldgevoel zijn echt.

Om verder te gaan. Het gebod zet u aan tot efficiëntie en de rationaliteit eist dat u uw zaken kunt verantwoorden, want hoe weet u anders zeker dat u het meest efficiënt te werk gaat? Er is geen betere onderbouwing dan wetenschappelijk bewijs. Vandaar ook de hoge status van wetenschappers. Het nadeel hiervan is dat u als persoon haast geen afwijkend standpunt meer durft in te nemen. U staat dan al snel te boek als een irrationeel man of vrouw. Neem nu de Nederlandse leraren en het probleem van schooluitval. Carlijne Vos schrijft hierover in De Volkskrant van vandaag en maakt een rondje langs deskundigen. Een bestuurskundige, een econoom, een socioloog, een psycholoog, een onderwijskundige en een schooldirecteur passeren kort de revue. In het rijtje staat geen enkele leraar! Kennelijk achtte de journaliste de leraar niet deskundig. Dit kan ik natuurlijk zomaar stellen en ik moet dan ook een slag om de arm houden, maar het zou een mooie indicatie zijn voor hoe hoog we de wetenschap houden.

Als leraar zou u ook haast gaan denken dat u er werkelijk geen verstand van heeft. U beschikt misschien niet over cijfers van vele wetenschappelijke onderzoeken, u mist misschien het grotere plaatje en u bent waarschijnlijk niet gepromoveerd op de psychologie van de leerling. Dat ze u ooit hebben aangenomen! Gelukkig hebben we een premier die inziet dat het uiteindelijk gaat om handelen in de praktijk (in plaats van kennis verzamelen) en we niet kunnen wachten op de agent, de ethicus of de wetenschapper. Hij roept u dan ook op om uw verantwoordelijkheid te nemen. Hoe irrationeel en inefficiënt u ook werkt, als u er maar in gelooft.

TIP : bekijk ook eens deze site over de grootste uitdaging van deze tijd, namelijk je leven zin geven in een wereld die geen zin meer lijkt te bieden.

Categorieën
Columns

Leefregels

“Ik doe niet meer,” zegt Paul tegen Marie. Paul is acht en was met Marie aan het spelen. Marie kijkt wat beteuterd, maar is het zo te zien wel gewend om abrupt alleen verder te moeten spelen. Samen hadden ze het verloop van het spel voortijds tot in detail bedacht. “Als jij dit zegt, zeg ik dat en dan jij dit, en dan doe ik zo zodat jij…” enzovoort enzovoort. Maar nu is Paul het zat. Waarom weet ik niet, misschien is hij net als ik snel verveeld. Hij doet niet meer.

Ik doe ook niet meer. Ik ben het ook zat en houd me niet meer aan de regels. Begrijpt u mij niet verkeerd dat u nu denkt dat ik een losgeslagen projectiel ben. Verre van. Het komt er op neer dat ik sommige regels niet meer volg. Ik zal er hier twee grote regels uit onze cultuur bespreken, namelijk de regels van succes en van levenskeuzes.

De eerste regel die ons overal waar we komen wordt ingeprent is dat we successen moeten behalen. Bij het sporten gaat het om het winnen, bij het werken gaat het om de carrière en ook op school gaat het om presteren. De ratrace is een feit. Als je niet de top bereikt is je leven eigenlijk verspilde moeite. En vertelt u mij nu niet dat dat idee nog nooit door uw hoofd is gegaan. Mocht u nog steeds last van dit idee hebben, dan kan ik u van harte het boekje, en dat bedoel ik niet kleinerend want het is gewoon een alleraardigst klein boekje, van Bas Haring ‘Voor een echt succesvol leven’ aanraden*.

De tweede regel die ons op niet veel minder plekken wordt ingeprent is dat het leven draait om het maximaliseren van ons genot. Wanneer we voor keuzes staan, zo is het idee, horen we af te wegen welke weg het meeste op zal leveren en die te kiezen. In Charles Taylor zijn werk worden dit zwakke evaluaties genoemd. In onze huidige tijd draait het allemaal om zwakke evaluaties. Sterke evaluaties draaien om de vraag wie je wilt zijn. Een paar voorbeelden.

Een voorbeeld van zwak evalueren is wanneer iemand de keuze heeft tussen een avond muziek of een avond theater en bekijkt waar hij of zij op dat moment het meeste zin in heeft. Je kunt niet naar het theater én naar het muziekpodium, dat gaat gewoon niet. Je zou wel de ene avond naar het ene kunnen en een andere avond naar het andere. Bij sterk evalueren kan dat laatste niet omdat het contrast tussen de opties groter is. Iemand kan niet én dapper én laf willen zijn. Dit heeft namelijk veel meer te maken met wie iemand wil zijn, dan met waar iemand op dat moment toevallig zin in heeft. Maar sterke evaluaties, wie spreekt daar tegenwoordig over?

Paul zal vast nog wel eens met Marie gaan spelen en ik doe ook nog wel, en we hopen allebei steeds beter naar onze eigen regels te spelen respectievelijk te leven. Voor zover daar een verschil tussen is.

* voor degenen die bekend zijn met het begrip ‘memen’ is het goed om te weten dat het hele boekje eigenlijk over de meme van het succes gaat, maar het woord zelf wordt nergens genoemd.

TIP : bekijk ook eens deze site over de grootste uitdaging van deze tijd, namelijk je leven zin geven in een wereld die geen zin meer lijkt te bieden.